Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Cựu chiến binh Trung đoàn 72 Bắc Kạn anh hùng và trận đánh đầu tiên

Trong chuyến công tác về thủ đô những ngày cuối năm, tôi thật may mắn được đến thăm ông Đỗ Hạp, trưởng ban liên lạc Hội cựu chiến binh Trung đoàn 72 Bắc Kạn anh hùng. Trong ngôi nhà khá khang trang thuộc khu tập thể Văn Quán, thị xã Hà Đông, ông cùng tôi sống lại những ký ức về thời hào hùng tham gia kháng chiến tại Bắc Kạn.

Cựu chiến binh Đỗ Hạp

Câu chuyện giữa chủ và khách càng thêm ấm áp với tách trà tỏa hương thơm ngào ngạt. Trên vầng trán nhăn nheo, mái đầu nhuộn màu sương trắng nhưng đôi mắt ông vẫn luôn sáng khi những ký ức năm xưa hiện về. Trong số rất nhiều kỷ niệm gắn với những trận chiến đấu oanh liệt của cuộc đời quân ngũ, ông Hạp kể tôi nghe về trận chiến đầu tiên trong đời binh nghiệp diễn ra trên mảnh đất Bắc Kạn anh hùng: “Đó là năm 1946, sau khi được dự lớp tập huấn 15 ngày về sử dụng bom, mìn và vũ khí chống tăng, đơn vị của ông được trang bị thêm một khẩu Bôdôca và mấy quả AT (cắm vào đầu súng trường) rồi biên chế vào Đại đội trợ chiến, thuộc Tiểu đoàn 55, Trung đoàn 72. Trận chiến đấu đầu tiên đó diễn ra ở Nông Thượng, một bản phía tây nam thị xã Bắc Kạn khoảng 4km, lúc đó Tiểu đoàn bộ, Tiểu đoàn 55 đóng quân ở Thanh Vận. Khoảng 8 giờ sáng ngày 15 tháng 10 năm 1947 địch từ thị xã Bắc Kạn bắn pháo dọn đường cho bộ binh tấn công ra. Đại đội phó Đỗ Hạp chỉ huy cả 4 Trung đội đánh trả. Các chiến sỹ đại đội trợ chiến với trang bị vũ khí không hiện đại như giặc nhưng với tinh thần chiến đấu dũng cảm, ngoan cường liên tục bẻ gãy các đợt tấn công của địch, trận chiến kết thúc, quân ta trận này không bị thương vong. Địch không vào được Nông Thượng đốt nhà, cướp phá, hãm hiếp nhân dân như ở mấy bản khác. Nguồn tin từ nhân dân báo tin địch khiêng ra 8 cáng tử thương; dân bản rất mừng làm cỗ khao bộ đội. Từ khi thành lập, đại đội trợ chiến luôn bám sát đường số 3 Bắc Kạn - Ngân Sơn, chia thành những tổ nhỏ luôn đảm bảo nhất định có tiếng mìn nổ mỗi khi địch hành quân trên đường. Trận phục kích ở đầu cầu Nà Cù (phía bắc thị xã Bắc Kạn khoảng 10km) vào tháng 3/1948 chỉ bằng một quả địa lôi diệt gọn gần như một tiểu đội địch; Trận phục kích ở Mỏ Sắt (tháng 4/1948) bộ đội ta xung phong xuống đường diệt được một xe địch đi đầu, bộ phận địch còn lại tỏa hai cánh đánh vào đội hình ta. Trận chiến diễn ra quyết liệt, quân ta có bộ phận đánh giáp lá cà với địch; tổ Trung liên  đã chiến đấu tới người cuối cùng, sau gần một giờ giao tranh, quân ta rút lui thu một số chiến lợi phẩm. Phối hợp dân quân du kích các xã ven đường số 3 đánh nhiều trận phục kích ở Đèo Giàng, bản Vùa-Nà Toòng, trên cánh đồng Lãng Ngâm.

Đại đội còn tham gia nhiều trận phục kích địch tại trường tiểu học Chợ Mới tháng 11/1947; tập kích vào đồn Cầu Phà và khu hành chính thị xã Bắc Kạn tháng 12/1947; tập kích Phủ Thông hai lần vào tháng 12/1947 và 3/1948; đánh vào Bằng Khẩu tháng 02/1948, Nà Phặc tháng 3/1948… Tổng kết cuộc vận động “Luyện quân lập cộng” của Trung đoàn 72, đại đội Trợ chiến của Đại đội phó Đỗ Hạp được giải nhất về lập công và giải Nhì luyện quân, xếp sau đại đội Chợ Rã”…

          Nhấp một ngụm chè, người cựu chiến binh tiếp lời: Từ các trận đánh phục kích thắng lợi, Trung đoàn rút kinh nghiệm, tổ chức các trận phục kích quy mô lớn hơn, được chuẩn bị công phu. Trận phục kích địch ở km12, km15 hướng Bắc Kạn - Phủ Thông ngày 1-5-1948, Trung đoàn bố trí lực lượng trên quãng đường dài hơn 2km. Khi đoàn xe của địch gồm 64 chiếc lọt vào trận địa phục kích, bộ đội cho nổ địa lôi và đồng loạt xung phong. Trận đánh này, ta đã phá huỷ được 4 xe cơ giới, tiêu diệt 60 tên lính Âu - Phi... Sau đó, Trung đoàn tiến hành nhiều trận phục kích, tập kích, khiến địch phải bỏ đồn rút chạy. Các căn cứ của địch trên đường số 3 bị cô lập, tiếp tế đường bộ bị tê liệt, quân Pháp phải dùng máy bay để tiếp tế cho các đồn tại Bắc Kạn.

Bằng những trận đánh hiệu suất chiến đấu cao, Trung đoàn 72 cùng với bộ đội chủ lực của Bộ và lực lượng vũ trang (LLVT) địa phương đã buộc quân Pháp phải rút chạy khỏi Bắc Kạn.

Những trận đánh của Trung đoàn 72 đã gây tiếng vang lớn, có tác động mạnh mẽ, cổ vũ, động viên quân và dân Bắc Kạn ngay từ những ngày đầu kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược; góp công lớn vào quá trình đấu tranh chống lại âm mưu thôn tính căn cứ địa cách mạng Việt Bắc của thực dân Pháp.

Ghi ơn những chiến công của cán bộ, chiến sỹ Trung đoàn 72 năm xưa, ngày 12/9/2011 Chủ tịch nước đã ký quyết định số 1554/QĐ-CTN truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân cho Trung đoàn 72. Ngày 19/12/2011, Tỉnh ủy Bắc Kạn cũng đã long trọng tổ chức Lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng cho Trung đoàn 72 (giai đoạn 1947-1949)...

Câu chuyện về những ký ức hào hùng năm xưa làm cho thời gian như trôi nhanh hơn; vì công việc tôi phải chia tay ông. Tiễn tôi ra cổng với cái nắm tay thật chặt, người Đại đội phó Trung đoàn 72 năm nào bùi ngùi “cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn được nhân dân Bắc Kạn đùm bọc, che chở trong chiến đấu cũng như giúp đỡ những lúc khó khăn, ốm đau, bệnh tật. Có được vinh dự như ngày hôm nay đều là do lòng dân. Nếu không có sự đùm bọc, chở che của nhân dân các dân tộc Bắc Kạn thì đơn vị không có được những chiến công vẻ vang ngày đó và được Đảng, Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân như ngày hôm nay".

Chia tay ông trong tôi trào dâng niềm xúc động. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, đến nay, phiên hiệu Trung đoàn 72 không còn nữa nhưng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân do Đảng và Nhà nước phong tặng là vinh dự cho Đảng bộ, nhân dân tỉnh Bắc Kạn, cho những cựu chiến binh Trung đoàn 72 còn sống ngày hôm nay và vinh quang thuộc về những người đã ngã xuống./.

Tác giả:  ĐỖ KIM TẬP
Nguồn: