Skip Ribbon Commands
Skip to main content

“Then Đại lễ Cáo lão” Cuốn sáCh sưu Tầm sinh hoạt Tín ngưỡng Đậm Đà văn hóa dân TộC

Đại lễ Cáo lão là một nghi lễ Then vòng đời phổ biến trong cộng đồng người dân tộc miền núi phía Bắc nước ta như Tày, Nùng,

Sán Chay, Sán Chỉ... Về mặt ý nghĩa, nghi lễ này có ý nghĩa tương đương với lễ mừng thọ của người Kinh nhưng phần nghi lễ được làm trịnh trọng hơn. Nhóm tác giả Đặng Hoành Loan, Hoàng Sơn, Mông Lợi Chung sưu tầm, biên dịch sang tiếng phổ thông và giới thiệu. Sách do Nhà xuất bản Hội Nhà văn kết hợp với Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam ấn hành trong năm 2017.


Về ngôn ngữ, cuốn sách được làm hai phần: phần tiếng Tày và phần tiếng Việt. Đó cũng là dịp để những người nghiên cứu tìm hiểu cái hay, cái đẹp của ngôn ngữ Tày, cùng lúc có thể đọc song song hai ngôn ngữ Tày - Việt sẽ đem lại sự hiểu biết thấu đáo hơn cho người đọc dù có biết tiếng Tày hay không.

Cuốn sách ghi lại 46 bài Then được Then lão Nông Thị Kịt hát trong nghi lễ Cáo lão. Các bài Then mô tả hành trình thầy Then đón binh mã về và điềubinh khiến tướng qua các cửa Then đểcáo lão cho tín chủ nhằm xin được sức khỏe, bình an, trường thọ cho tín chủ cùng toàn thể gia quyến. Các bài Then đều giàu nhạc tính và hình ảnh mang tính thi thư thể hiện nhân sinh quan, thế giới quan đã được siêu nhiên hóa và lý tưởng thẩm mỹ thông qua quan niệm về cái hay cái đẹp thể hiện trong lời thơ. Về mặt nhân sinh quan, “Cáo lão” là nghi lễ thể hiện sự đắc thọ của tín chủ, đó là niềm mừng vui của đời người. Về mặt thế giới quan, 46 bài Then trong cuốn sách cho người đọc một hình khá tỉ mỉ và đầy đủ về thế giới siêu nhiên, nơi các thần linh ngự trị, cai quản về tuổi thọ, sức khỏe, bình an của con người, đó là một thế giới đầy quyền năng và đẹp đ, mở rộng thế giới sống của con người về mặt tâm linh. Thông qua việc miêu tả thế giới ấy bằng những hình ảnh và ý đẹp lời hay thể hiện lý tưởng thẩm mỹ của cả một cộng đồng người. Ví dụ như một đoạn “Lấy sào kim sao ngân ra vắt/ Sào vàng sào bạc ra căng/ Một sào là áo gấm đào rồng quanh/ Một sào là áo gấm đỏ rồng lượn...” (Phủ Đình Tiên mụ mế kén xiêm).

Từ ví dụ điển hình về nghi lễ “Đại lễ cáo lão của Then lão Nông Thị Kịt” mà nhóm tác giả đã ghi lại trong cuốn sách, bạn đọc, các nhà nghiên cứu có thể so sánh những điểm tương đồng hay dị biệt trong nghi lễ dân gian này với dân tộc ở các vùng khác, hoặc những nghi lễ mang ý nghĩa tương tự ở các dân tộc khác. Từ đó có thể khái quát về văn hóa tín ngưỡng của người Tày nói riêng và cộng đồng dân tộc Việt Nam nói chung.

Cuốn sách thể hiện kì công, nhiệt tâm của nhóm tác giả với công việc sưu tầm, biên dịch sang tiếng phổ thông và giới thiệu. Đây cũng là tài liệu quý cho công việc nghiên cứu, bảo tồn văn hóa dân gian của các nhà chuyên môn, các cơ quan, ban, ngành có thẩm quyền và những người yêu thích tìm hiểu văn hóa tín ngưỡng dân tộc./.

 

Tác giả:  SEN HỒNG
Nguồn: