Skip Ribbon Commands
Skip to main content

PÁC NẶM CẦM VÀNG DỄ ĐỂ VÀNG RƠI

        Từ năm 2017 đến nay, một số xã của Pác Nặm như: Cổ Linh. Bộc Bố, Xuân La, Bộc Bố... đã có thêm hướng đi mới trong phát triển kinh tế từ việc trồng cây nghệ. Nhưng chỉ sau 2 năm thực hiện, nhiều bất cập xuất hiện khiến "mỏ vàng" này này dễ bị mất đi.

"Vàng" trên những mảnh đồi

          Từ xa xưa, cây nghệ đã trở thành một cây trồng quen thuộc của người Pác Nặm nói riêng và Bắc Kạn nói chung. Những khóm nghệ được trồng quanh bờ rào để làm gia vị trong nấu ăn và trong các bài thuốc đông y... đã không còn xa lạ. Tuy nhiên từ năm 2010 đến nay, củ nghệ đã bắt đầu trở thành nguyên liệu sản xuất hàng hóa khi các doanh nghiệp nhận thấy giá trị rất lớn về thành phần dưỡng chất từ củ nghệ trồng ở Bắc Kạn. Một loạt các doanh nghiệp đã đầu tư vào lĩnh vực chế biến các sản phẩm từ nghệ như: tinh dầu nghệ, bột nghệ... Đặc biệt, hoạt chất Curcumin được chiết xuất từ nghệ (chiếm 0,3% trong củ nghệ) có khả năng chống lại nhiều loại bệnh. Các sản phẩm tiêu biểu như: Vi-Cumax Nano curcumin của Công ty TNHH nhà máy Curcumin Bắc Hà; Trịnh năng Curcumin của Công ty TNHH Nhiệt Công nghiệp HTL; Tinh bột nghệ Bắc Kạn của Công ty Cổ phần Nông sản Bắc Kạn… đều là những sản phẩm có thương hiệu, gây tiếng vang trên thị trường toàn quốc trong thời gian gần đây. Đây cũng chính là những sản phẩm đã được Hội đồng đánh giá, xếp hạng OCOP cấp tỉnh chấm điểm cao nhất là 4 sao. Sản phẩm bắt đầu vươn tới những thị trường xa hơn như Ấn Độ, các nước Trung Đông...

Chị Cà Thị Sen đang chăm sóc vườn trồng nghệ của gia đình

          Từ sự phát triển của các sản phẩm của cây nghệ, nhiều người nhận định, cây nghệ sẽ mang lại lợi ích rất lớn cho người nông dân ở nhiều vùng đồng bào dân tộc, vùng sâu vùng xa Bắc Kạn, trong đó có huyện Pác Nặm. Đây là địa phương có thể tận dụng diện tích đồi núi để phát triển trồng nghệ xen canh với cây ngô. Đối với người dân nơi đây, cây nghệ được ví như “mỏ vàng” tiềm năng chờ khai phá. Nắm bắt được xu hướng đó, từ năm 2017 Hội nông dân huyện Pác Nặm đã triển khai mô hình trồng cây nghệ tại 3 xã là Cao Tân, Cổ Linh và Bộc Bố với diện tích 15ha, số còn lại được trồng rải rác ở hầu hết các xã trên địa bàn. Với ưu thế là loại cây dễ trồng, phù hợp với điều kiện khí hậu thổ nhưỡng địa phương, chi phí đầu tư phù hợp nên nhiều hộ dân ở Pác Nặm đã mạnh dạn chuyển đổi các diện tích đất nương rẫy và đất ruộng khô hạn sang trồng cây nghệ. Đặc biệt, trong khoảng 2 năm trở lại đây giá củ nghệ khá ổn định với mức giao động từ 5.000đ - 8.000đ/1kg nên bà con nông dân có thể đạt thu nhập khoảng 60 triệu đồng/1ha, cao hơn nhiều so với các loại cây nông nghiệp truyền thống khác.

          Trao đổi với chúng tôi, ông Lường Văn Quận - Bí thư Đảng ủy xã Cổ Linh, huyện Pác Nặm cho biết bình quân mỗi m2 đất trồng sẽ cho 3kg nghệ củ, bán với giá 5.000đ/1kg thì mỗi m2 đạt trên gần 20 nghìn đồng, nếu giá bán như thời điểm hiện nay thì 1.000m2 cũng cho thu nhập khoảng 15- 20 triệu đồng, trừ các khoản chi phí cũng còn cho thu nhập trên 15 triệu đồng. Cây nghệ rất dễ trồng nên trong những năm qua trên địa bàn xã Cổ Linh, ở một số thôn: Bản Cảm, Bản Nghè đã có nhiều hộ gia đình cùng nhau liên kết xây dựng mô hình Tổ Hợp tác sản xuất do anh Nông Văn Thành làm tổ trường với diện tích trồng khoảng 20ha.

Qua trao đổi với một số hộ trồng nghệ cho biết thấy cây nghệ là một loại cây dễ trồng, dễ chăm sóc, ít bị sâu bệnh và  phù hợp với điều kiện khí hậu cũng như thổ nhưỡng của huyện vùng cao Pác Nặm. Hằng năm, sau khi thu hoạch chỉ cần để lại những nhánh nghệ nhỏ là năm sau nghệ sẽ lại tự mọc, không cần mua giống cũng chẳng cần phân bón hay phun bất kỳ thuốc hóa học cống sâu bệnh nào. Do vậy sản phẩm luôn đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm. Hơn nữa, hầu hết các hộ gia đình ở Cổ Linh, Xuân La đều trồng nghệ xen canh với cây ngô nên tận dụng được quỹ đất, nâng cao thu nhập trên cùng một diện tích đất canh tác.

          Giống nghệ được người dân trông là loại nghệ địa phương củ nhỏ, màu vàng đậm, thơm, chất lượng tốt, tuy năng suất thấp hơn so với nghệ lai nhưng lại cho tinh bột nghệ cao, giá cao hơn và được thương lái ưa chuộng mua về để làm tinh bột nghệ.

          Với nhiều lợi thế lớn, cây nghệ sớm được chính quyền và nhân dân một số xã ở Pác Nặm kỳ vọng sẽ trở thành cây trồng xóa đói giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới ở địa phương. Dần dần, có thể đưa cây nghệ trở thành một loại cây trồng chính trong cơ cấu mùa vụ nông nghiệp của địa phương nhằm tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.

Cầm "vàng" dễ để vàng rơi

          Khi chúng tôi trao đổi với ông Lường Văn Quận – Bí thư Đảng ủy xã Cổ Linh về việc phát triển thêm diện tích trồng nghệ ở địa phương, ông cho biết: năm nay người dân vẫn giữ nguyên diện tích trồng nghệ và không có ý định mở rộng thêm, nguyên nhân là viêc doanh nghiệp nợ tiền mua nghệ của hầu hết các hộ trồng nghệ ở Cổ Linh từ mùa vụ năm 2018 đến nay vẫn chưa thanh toán khiến người dân hoang mang và không mặn mà với việc phát triển thêm diện tích. Riêng ở xã Cố Linh, tính đến tháng 9/2019 doanh nghiệp thu mua nghệ chỉ trả được 50 triệu. vẫn đang nợ của người dân 320 triệu.

          Chị Cà Thị Sen – Tổ trưởng Tổ hợp tác trồng nghệ thôn Thôm Mèo, xã Xuân La cũng cho biết, đến nay (tháng 9/2019), doanh nghiệp mới chỉ trả được 150 triệu đồng trong tổng số hơn 500 triệu tiền thu mua nghệ từ mùa vụ trước. Điều này khiến người dân loay hoay lo lắng đầu ra cho mùa vụ tới khi thời gian thu hoạch đã cận kề.

          Bên cạnh đó, cũng theo chị Sen, cũng có nguyên nhân xuất phát từ một số ít hộ dân phun thuốc trừ cỏ trong quá trình trồng, không lọc ra những củ "nghệ giả"... dẫn đến việc không đảm bảo quy trình sản xuất đã cam kết với doanh nghiệp nên làm giảm đi chất lượng và uy tín sản phẩm mà người các hộ dân đã xây dựng trong nhiều năm nay. Tuy nhiên, nguyên nhân chính vẫn là đầu ra không ổn định, chưa có sự liên kết lâu dài giữa các công ty thu mua ổn định và uy tín với người sản xuất, cũng như việc quy hoạch vùng trồng nghệ chưa phù hợp dẫn đến tình trạng trồng tràn lan, không kiểm soát được diện tích trồng cũng như chất lượng sản phẩm. Thực trạng được mùa mất giá, cung vượt cầu đã và đang diễn ra đối với nhiều loại sản phẩm nông nghiệp nói chung và với cây nghệ nói riêng. Đây là bài toán khó, nan giải cần sự vào cuộc của các cơ quan liên quan. Nếu vấn đề này được giải quyết ổn định thì bà con nông dân ở Pác Nặm sẽ an tâm sản xuất cây nghệ với diện tích ngày càng được mở rộng để nâng cao hiệu quả kinh tế.

          Thiện nhiên đã ưu đãi ban tặng cho vùng đất Pác Nặm một "mỏ vàng" nhưng những vấn đề từ doanh nghiệp, địa phương và người dân rất dễ làm mất mất đi "mỏ vàng" này ở địa phương khó khăn nhất của tỉnh Bắc Kạn./.

Tác giả:  TRIỆU HOÀNG GIANG
Nguồn: